1. Basit Bir Betik Oluşturma

Öncelikle, başlangıçta çalıştırılacak basit bir betik oluşturalım:

#!/bin/sh
echo "Son yeniden başlatma zamanı: $(date)" > /etc/motd

Bu betik, günlük mesajını (Message of the Day) sistemin son yeniden başlatma zamanıyla günceller. Kullanıcılar ilk oturum açtıklarında bu mesajı göreceklerdir.

Betik dosyasını kaydettikten sonra, çalıştırılabilir hale getirelim:

$ chmod +x reboot_message.sh

2. Betiğin Başlangıçta Çalıştırılması

2.1. cron Kullanımı

En kolay yöntemlerden biri cron kullanmaktır. Bunun için crontab dosyasını düzenlememiz gerekecek:

$ crontab -e

@reboot ifadesi kullanılarak betiği başlangıçta çalıştıracak bir satır ekleyelim:

@reboot sh /home/ec2-user/reboot_message.sh

Bu yöntem hızlı ve basit olsa da, her cron sürümü @reboot ifadesini desteklemez.

2.2. rc.local Kullanımı

Bir diğer yöntem ise /etc/rc.d/rc.local dosyasını kullanmaktır. Bu dosya zaten başlangıçta çalıştığı için, betiğimizi çağıran bir satır ekleyebiliriz:

sh /home/ec2-user/reboot_message.sh

Bu yöntemin çalışması için rc.local dosyasının çalıştırılabilir olduğundan emin olmalıyız:

$ chmod +x /etc/rc.d/rc.local

2.3. init.d Kullanımı

/etc/init.d klasöründe, sistemin yönettiği servislerin yaşam döngüsü betikleri bulunur. Burada, betiğimizi başlatacak bir LSB uyumlu betik oluşturabiliriz:

#! /bin/sh
# chkconfig: 345 99 10
case "$1" in
  start)
    # Betiğimizi çalıştırır
    sudo sh /home/ec2-user/reboot_message.sh
    ;;
  *)
    ;;
esac
exit 0

Bu betik start argümanıyla çağrıldığında betiği çalıştıracaktır. chkconfig satırı, betiğin çalıştırılma seviyesini ve önceliğini belirler.

Betiği init.d klasörüne yerleştirdikten sonra başlangıçta çalıştırılması için kaydetmemiz gerekir:

$ chkconfig --add service_wrapper.sh

Debian tabanlı sistemlerde chkconfig mevcut olmadığından, update-rc.d komutu kullanılabilir:

$ update-rc.d service_wrapper.sh defaults

2.4. systemd Kullanımı

Son olarak, systemd ile betik çalıştırma yöntemini inceleyelim. Bunun için /etc/systemd/system altında bir birim dosyası oluşturmalıyız:

[Unit]
Description=Reboot message systemd servisi.

[Service]
Type=simple
ExecStart=/bin/bash /home/ec2-user/reboot_message.sh

[Install]
WantedBy=multi-user.target

Bu dosya farklı bölümlerden oluşur:

• Unit – Genel meta verileri içerir.
• Service – Servisin davranışını ve başlatma komutunu açıklar.
• Install – Servisin başlatmada çalışmasını sağlar ve bağımlılıkları yönetir.

Dosya izinlerini 644 olarak ayarladıktan sonra servisi etkinleştirelim:


$ chmod 644 /etc/systemd/system/reboot_message.service 
$ systemctl enable reboot_message.service

Birçok dağıtım systemd’yi desteklese de, her zaman mevcut olmayabilir.

3. Sonuç

Bu makalede, Linux’ta bir betiği başlangıçta çalıştırmak için farklı yöntemleri inceledik. Mevcut olduğunda genellikle systemd ve cron tercih edilirken, rc.local ve init.d yedek seçenekler olarak kullanılabilir.

Problemin Tanımı

Bir arşiv dosyasının içeriğini internetten almak genellikle iki adım içerir. Öncelikle, arşiv dosyasını indirip diske kaydetmemiz gerekir. Bu işlem, wget veya curl gibi HTTP istemci komut satırı araçları kullanılarak yapılabilir. Ardından, arşivi çıkararak içindeki dosya, dizin ve verileri elde ederiz.

Çoğu durumda, arşiv dosyası içeriğini aldıktan sonra artık gereksiz hale gelir. Bu nedenle, genellikle arşiv dosyasını silerek disk alanı boşaltma işlemi yapılır. Ancak, nihayetinde istediğimiz sadece arşivin içeriğidir ve arşiv dosyasının kendisi değildir. Bu durumda, arşiv dosyasını diske yazmak gereksiz görünüyor. Peki, arşiv dosyasını tamamen kaydetmeden arşiv dosyasının içeriğini nasıl elde edebiliriz?

Bunu Linux pipe yapısı kullanarak nasıl gerçekleştirebileceğimize bakalım.

Pipe ile Anlık Çıkarma

Fikir, arşiv dosyasını indirirken parça parça çıkarmaktır. Yani, indirdiğimiz arşiv dosyasının baytlarını çıkarma sürecine yönlendirebiliriz. Bu, çıkarma sürecinin indirme işlemiyle aynı anda çalışmasını sağlar, bu da daha verimli hale getirir.

Ayrıca, arşiv dosyasını silme işlemi için ayrı bir komut çalıştırma yükünden de kurtulmuş oluruz. Sonuç olarak, arşiv dosyalarını diske yazmadığımız için disk I/O işlemlerinden tasarruf sağlarız. Bu durum, kullanım bazlı faturalandırma yapılan bulut tabanlı kaynaklarda çalışırken özellikle önemlidir.

1. .tar.gz Dosyasını Çıkarma

Örneğin, Cpynet web sitesinde barındırılan 1 milyar kelimelik dil modelleme benchmark dosyasını indirelim. Bu dosya 1.7GB boyutundadır ve .tar.gz formatındadır.

Arşiv içeriğini çıkarmak için wget ve tar komutunu bir arada kullanarak tek bir satırda işlem yapabiliriz:

wget -qO- https://cpynet.com.tr/lm-benchmark/1-billion-word-language-modeling-benchmark-r13output.tar.gz | tar xvz

Çıktı:

• Çıktı, arşiv dosyasının içindeki dosyaların adlarını gösterecektir. Örneğin:

x 1-billion-word-language-modeling-benchmark-r13output/
x 1-billion-word-language-modeling-benchmark-r13output/file1.txt
x 1-billion-word-language-modeling-benchmark-r13output/file2.txt

Burada, wget komutu arşiv dosyasını indirir ve standart çıkış akışına yönlendirir. -O- seçeneği ile indirdiğimiz baytları standart çıkışa yazıyoruz. Ayrıca, -q seçeneği, wget komutunun standart çıkışta başka mesajlar yazmasını engeller.

Komutun ikinci kısmı, standart girdi akışında bulunan indirilen baytları tar komutuna yönlendirir. tar komutu, arşivi çıkarır ve içeriği mevcut dizine yerleştirir. -xz seçeneği çıkarma ve sıkıştırmayı açma işlemlerini gerçekleştirirken, -v seçeneği ise ayrıntılı modu aktif hale getirir.

Ayrıca, curl komutunu da kullanarak işlemi gerçekleştirebiliriz:

curl -s -L https://cpynet.com.tr/lm-benchmark/1-billion-word-language-modeling-benchmark-r13output.tar.gz | tar xvz

Çıktı:

• Çıktı, yukarıda belirtildiği gibi, çıkarılan dosyaların adlarını gösterecektir.

2. .zip Dosyasını Çıkarma

Cpynet web sitesinde barındırılan bir .zip dosyasını çıkaralım. Zip dosyası, arşiv dosyasının sonunda bir dizin dosyası bulundurur. Bu dizin dosyası, arşivin içeriği hakkında bilgi içerir ve çıkarıcıya nereden bakacağını söyler. Bu yapı, çıkarıcının tam arşiv dosyasına ihtiyaç duyması nedeniyle bir sorun gibi görünmektedir. Ancak, bsdtar gibi araçlar, bu gerçeği kullanarak .zip dosyalarını pipe üzerinden çıkarabilir.

wget -qO- https://cpynet.com.tr/dc/enwik9.zip | bsdtar -xvf-

Çıktı:

• Çıktı, çıkarılan dosyaların adlarını gösterecektir. Örneğin:

x enwik9

bsdtar komutundaki -f- seçeneği, çıkarma işleminin standart girişten geldiğini belirtir. -x seçeneği çıkarma işlemini tanımlarken, -v seçeneği komuttan tanımsal mesajlar almak için ayrıntılı modunu etkinleştirir.

Sonuç

Bu makalede, Linux’ta arşivleri disk alanına kaydetmeden indirip çıkarma yöntemlerini inceledik. Özellikle, arşiv dosyası baytlarını çıkarıcıya yönlendirerek arşiv dosyasının tamamını beklemeden içerik elde edebiliriz. Bunun sonucunda, disk alanını optimize eder, işleme süresini azaltır ve I/O işlemlerini minimize ederiz.

Bu makalede, Linux inode’ları üzerine yoğunlaşıyoruz: ne olduklarını, neden ve ne zaman kullandığımızı ele alacağız. Önce depolama konseptiyle başlıyoruz. Ardından, dosya sistemlerinin depolama aygıtlarına nasıl uygulandığını ve temel işleyişlerini tartışıyoruz. Son olarak, inode’lar üzerinden dosya sistemi nesnelerini inceliyoruz ve bazı özel durumları ele alıyoruz.

Bu makaledeki kodları Debian 11 (Bullseye) üzerinde GNU Bash 5.1.4 ile test ettik. Kod POSIX uyumlu olup, bu tür herhangi bir ortamda çalışmalıdır.

2. Depolama

Çoğu cihazda en az bir ana bellek ve bir de ikincil bellek bulunur. Ana belleği genellikle RAM (Rastgele Erişimli Bellek) olarak adlandırırken, ikincil bellek ya da depolama, sabit diskler, SSD’ler gibi aygıtlardan oluşur.

Depolama aygıtlarının türü ne olursa olsun, genellikle bir kontrolcüye sahiptirler. Bu kontrolcü, ilgili belleği cihaza sunan bir arayüz sağlar. Kontrolcüler cihazı aynı boyutta bloklar olarak sunar.

İkincil belleğin en küçük blok boyutu genellikle 512 baytlık sektörlerdir. Bu bilgi ilerleyen kısımlarda önemli olacaktır.

Depolama aygıtlarını daha verimli kullanmak için işletim sistemi (OS), kontrolcü ile iletişim kurabilen sürücülere sahiptir. Ancak, bu sürücüler belleğin oldukça ham bir yapısını sunar ve bu yapı başka bir soyutlama ile daha kullanıcı dostu hale getirilir.

3. Dosya Sistemi

Sürücüler, işletim sistemlerinin depolamayı görme ve kontrol etme yoludur; dosya sistemleri ise onları düzenleme biçimidir. Bunu yapmak için, dosya sistemi genellikle bir indeks mekanizması kullanır.

3.1. Meta Veri Düzenlemesi

Bir kitabın bölümlerinin, sayfa numaraları ve başlıklar gibi önemli özelliklerle listelendiğini düşünün. Bu bilgilerin tümü kitabın dizininde yer alır. Kitabın tüm sayfalarına sahip olmadan, dizin üzerinden kitabın ne kadar uzun olduğunu, bölümlerin sıralamasını ve özelliklerini görebiliriz. Bu yapı, bir dosya sisteminin temel fikrine benzer.

Dosya sistemleri için indeks, meta verileri temsil eder. Dosya sisteminin dizini, kitap sayfalarını nasıl düzenliyorsa, dosya sistemi de depolama alanındaki blokları düzenler.

3.2. Örnekler

Çoğu dosya sistemi, bloklara işaret eden bir tür destekleyici organizasyona sahiptir:

• FAT (File Allocation Table) kendi adıyla aynı olan bir Dosya Ayırma Tablosuna sahiptir.
• NTFS (New Technology File System) daha gelişmiş bir Ana Dosya Tablosu (MFT) kullanır.
• Linux’te ise ext ailesi dosya sistemleri (ext2, ext3 ve ext4) gibi bazı yerel dosya sistemleri yaygın olarak kullanılır. Bu tür sistemler, meta verilerinin anahtarı olan bir konsepti paylaşır: inode.

4. Inode

Inode terimi “index node” (indeks düğümü) kelimelerinden türemiştir. Dosya sistem organizasyonlarının kitap dizinlerine benzetildiğini düşünürsek, inode’ların bu fikre nasıl uyduğunu görebiliriz.

Her inode, işletim sistemi tarafından atanmış benzersiz bir tam sayıya sahiptir ve bu sayede dosya sistemindeki nesneler anahtarlanır. Bir dosyanın inode bilgilerini görüntülemek için stat komutunu kullanabiliriz:

$ stat file.ext

Bu çıktıda dosya adı, boyutu, inode numarası ve erişim hakları gibi bilgiler yer alır. Bu sayede, dosyanın inode’unda depolanan meta verilere hızlı bir erişim sağlanır.

5. Dosya Sistemi Nesneleri

Şimdiye kadar dosya sisteminin meta verilerinden bahsettik. Ancak dosya sistemlerinin var olma amacı, asıl verileri düzenlemektir. Kullanıcı olarak bizim görebildiğimiz şeyler, dosya sistemi nesneleridir.

Linux dosya sistemlerinde “dosya” terimi, inode ile ilişkilendirilmiş herhangi bir nesneyi ifade eder. Farklı türlerde olabilirler:

• Normal Dosya: Veri içeren dosyalardır.
• Dizin: Diğer nesneleri, hatta başka dizinleri de saklayabilir.
• Özel Blok: Cihazlara özel veri saklama yapısı.
• Özel Karakter: Tek tek karakterlerle iletişim kurar.
• Bağlantılar: Başka bir dosyaya kısayol sağlar.

5.1. Normal Dosya

Normal dosyalar, genellikle “dosya” dediğimiz veri koleksiyonlarıdır. debugfs ile bir dosyanın içeriğinin nasıl dağıldığını görebiliriz:

$ debugfs /dev/sda

5.2. Dizin

Dizinler, dosya sistemlerinde nesneleri barındıran yapılardır. Kullanıcılar bu yapıyı bir ağaç yapısı gibi görürler.

6. Inode Dosya Sistemi Özel Durumları

Inode tabanlı bir dosya sistemi kullanırken, bazen bazı özel durumları göz önünde bulundurmak gerekebilir:

6.1. Maksimum Inode Sayısı

Bir dosya sistemi, depolama alanı olmasına rağmen inode’ları tükenebilir. Küçük dosyalar fazla yer kaplamasa bile toplam inode sayısını azaltabilir.

6.2. Yeniden Atama

Bir inode’u sildiğimizde, dosya sistemi onu başka bir dosya için yeniden tahsis edebilir. Bir dosyanın adını silmek, inode’u silmekle aynı şey değildir.

Dosya ve dizinleri tanımlayan veri yapıları olan inodelar, belirli bir sınıra sahip olup, dosya sistemi oluşturulurken ayarlanır. Bu limitler, disk alanı boş olsa bile yeni dosyalar oluşturamamamıza yol açabilir. Bu yazıda, inodeların ne olduğunu, neden sınırlı olduklarını ve inode sorunlarıyla nasıl başa çıkabileceğimizi inceleyeceğiz.

Inodeların Sınırlı Olmasının Sebebi

Bir inode, dosyanın sistem tarafından kullanılabilmesi için gerekli olan öznitelikler ve disk blok konumları gibi kritik bilgileri içerir. Linux tabanlı sistemlerde varsayılan olan ext dosya sistemleri gibi bazı dosya sistemlerinde inodelar sabit boyutlu bir tabloda saklanır. Bu tablonun boyutu, disk bölümü (partition) oluşturulurken belirlenir ve daha sonra değiştirilemez.

macOS gibi bazı sistemlerde kullanılan APFS gibi diğer dosya sistemleri ise sabit boyutlu tablolar yerine daha esnek veri yapıları (örneğin B-ağaçları) kullanır. Bu sayede inode sayısı daha esnek hale gelir. Yine de inode sayısı belirli bir sınırla sınırlıdır, ancak bu sınıra ulaşmak oldukça zordur.

Inode Limitini Belirlemek

Inode limiti, disk bölümü oluşturulurken belirlenir. Çoğu durumda varsayılan ayarlar yeterli olsa da, çok sayıda küçük dosya saklayacaksak inode ayarlarını manuel olarak yapabiliriz. Örneğin, sistemimizdeki ortalama dosya boyutunun yalnızca 1 kB olacağını düşünüyorsak, her bin bayt için bir inode oluşturmak üzere şu komutu kullanabiliriz:

$ sudo mkfs.ext4 -i 1000 /dev/sdev

Alternatif olarak, inodelar için aynı sınırlamaları olmayan Btrfs gibi başka bir dosya sistemi de tercih edebiliriz.

Inodeları Kontrol Etme ve Boşaltma

Kullanılabilir inodeları görmek için df komutunu kullanabiliriz:

$ df -i
Filesystem     512-blocks      Used  Available Capacity iused      ifree %iused  Mounted on
/dev/disk1s5s1  489620264  46865488   34089872    58%  568975 2447532345    0%   /
/dev/disk2s1   1953456384 727555584 1225900800    38% 2842014    4788675   37%   /Volumes/T7

Buradaki “iused” sütunu kullanılan inodeların sayısını, “ifree” sütunu boşta olan inodeların sayısını ve “%iused” sütunu ise kullanılan inodeların yüzdesini gösterir.

Ne yazık ki inodeları boşaltmanın tek yolu gereksiz dosyaları silmektir. Ancak hangi dosyaların inodeları tükettiğini bulmak bazen zor olabilir. Bunu çözmenin bir yolu, dizinleri içerdikleri dosya sayısına göre sıralamaktır. Bu sayede sorunlu dizinleri kolayca bulabiliriz.

Aşağıdaki komut, belirli bir dizindeki dosyaları sayarak, hangi dizinlerin daha fazla inode kullandığını tespit etmemize yardımcı olur:

$ sudo find . -xdev -type f | cut -d "/" -f 2 | sort | uniq -c | sort -n

Çıktıda “Projects” gibi bazı dizinlerin çok sayıda dosya içerdiğini görebiliriz. Bu durumda daha fazla inceleme yapabilir veya bu dizini başka bir sürücüye taşımak gibi önlemler alabiliriz.

Sonuç olarak, inode’lar dosya sistemlerinin yapı taşlarıdır ve veri yönetiminde kritik bir rol oynamaktadır. Linux sistemlerinde, inode sınırlarının anlaşılması ve yönetilmesi, sistem performansını ve dosya organizasyonunu iyileştirmek için oldukça önemlidir. Depolama aygıtları ve dosya sistemleri arasındaki etkileşimi anlamak, daha verimli bir depolama çözümü sağlamaya yardımcı olur. İnode kullanımını izlemek ve düzenli olarak gereksiz dosyaları temizlemek, sistemin sağlıklı çalışmasını sağlarken, veri erişimini hızlandırır. Unutmayın ki, inode’ları etkili bir şekilde yönetmek, sistem kaynaklarınızı en iyi şekilde kullanmanın anahtarıdır.

1. Dosya Sistemleri ve Bağlama (Mount) Nedir?

Linux işletim sisteminde, her şey bir dosya olarak kabul edilir; bu sadece belgeleri veya dizinleri değil, aynı zamanda cihazları ve hatta işlemleri de içerir. Dolayısıyla, sabit diskler, USB sürücüler veya ağdaki uzak paylaşımlar, öncelikle bağlama işlemiyle bir dizine erişim sağlanarak kullanılabilir hale getirilir. Bağlama işlemi yapılmadan, bu cihazlara doğrudan erişim sağlanamaz.

Bir dosya sistemini bağlamak, genellikle iki temel adımı içerir:

1. Bağlama noktasının belirlenmesi veya oluşturulması.
2. mount komutu ile dosya sisteminin belirli bir dizine bağlanması.

Bağlama işlemi, genellikle sistem açılışında otomatik olarak gerçekleştirilir, ancak kullanıcı gerektiğinde belirli cihazları manuel olarak bağlayabilir.

2. Mevcut Bağlanmış Dosya Sistemlerini Görüntüleme

Linux sisteminde, mevcut olarak bağlanmış tüm dosya sistemlerini görüntülemek için mount komutunu tek başına kullanabilirsiniz. Bu komut, hangi cihazların hangi noktalara bağlı olduğunu ve bu bağlantıların nasıl yapılandırıldığını gösterir:

$ mount

Bu komutun çıktısı genellikle şu şekildedir:

/dev/sda1 on / type ext4 (rw,noatime,errors=remount-ro)
/dev/sdb1 on /data type ext4 (rw,noatime)
/dev/sdc1 on /backup type ext4 (ro,relatime)

Her satırdaki bilgiler şu şekildedir:

• (1) Bağlanan cihaz veya dosya sisteminin adı (örneğin /dev/sda1).
• (2) Bağlantı noktası, yani cihazın bağlandığı dizin (örneğin / veya /data).
• (3) Dosya sistemi türü (örneğin ext4).
• (4) Bağlama seçenekleri; burada rw, ro, noatime gibi seçenekler dosya sisteminin okuma-yazma veya salt okunur olup olmadığını belirtir.

Alternatif olarak, df -h komutunu kullanarak da bağlanmış dosya sistemlerinin bir listesini daha okunabilir bir formatta görebilirsiniz:

$ df -h

Bu komut, kullanılan alan, boş alan ve bağlanma noktalarını gösterir.

3. Dosya Sistemi Bağlama

Bir dosya sistemini bağlama işleminde dikkat edilmesi gereken adımlar ve seçenekler vardır. Örneğin, bir USB sürücüsü veya ağ paylaşımı bağlamak için farklı yöntemler gerekebilir.

3.1. Basit Bir Cihaz Bağlama

Bir cihazı bağlamak için şu adımları izleyin:

1. Bağlama Noktası Oluşturma: Öncelikle cihazın bağlanacağı bir dizin oluşturmalısınız. Örneğin:

sudo mkdir /mnt/mydisk

1. Bağlama İşlemi: Şimdi cihazı mount komutu ile oluşturduğunuz dizine bağlayabilirsiniz. Örneğin:

sudo mount /dev/sdb1 /mnt/mydisk

1. Bağlantıyı Kontrol Etme: Bağlantının başarılı olup olmadığını kontrol etmek için:

mount | grep mydisk

3.2. ISO Dosyalarını Bağlama

ISO dosyaları, optik disklerin (CD/DVD) dijital bir kopyası olarak saklanır ve sistemde “loop” cihazı kullanılarak bağlanabilir. Bu dosyalar çoğunlukla salt okunur (read-only) olarak bağlanır.

ISO dosyasını bağlamak için:

1. Bağlama Noktası Oluşturma: Öncelikle bir dizin oluşturun:

sudo mkdir /mnt/iso

1. ISO Dosyasını Bağlama: ISO dosyasını bu dizine bağlayın:

sudo mount -o loop /path/to/your.iso /mnt/iso

1. Bağlantıyı Kontrol Etme: Bağlanmış ISO dosyasını görmek için:

mount | grep /mnt/iso

3.3. USB Sürücüleri Bağlama

USB cihazları, çıkarılabilir olması nedeniyle özellikle sık kullanılan depolama cihazlarıdır. Sisteme bir USB takıldığında, genellikle /dev/sdX biçiminde bir cihaz adı atanır. Cihazın bağlanması için öncelikle lsblk komutu ile cihaz adını öğrenebilirsiniz:

lsblk

Cihaz adını öğrendikten sonra:

1. Bağlama Noktası Oluşturma: Örneğin:

sudo mkdir /mnt/usbdrive

1. USB’yi Bağlama: USB cihazını bağlayın:

sudo mount /dev/sdb1 /mnt/usbdrive

1. Kullanım: Artık /mnt/usbdrive dizini üzerinden USB içeriğine erişebilirsiniz.

3.4. Ağ Paylaşımlarını Bağlama

Ağ üzerindeki dosya paylaşımlarına erişmek için NFS veya CIFS gibi protokoller kullanılır. Aşağıda bu protokolleri kullanarak bağlantı kurma işlemlerini inceleyeceğiz.

3.4.1. NFS Paylaşımını Bağlama

NFS (Network File System), ağdaki paylaşımlara erişmek için kullanılan bir dosya sistemi protokolüdür. NFS kullanarak bir dizini bağlamak için:

1. Bağlama Noktası Oluşturma: Örneğin:

sudo mkdir /mnt/nfsshare

1. NFS Paylaşımını Bağlama: NFS sunucusundaki bir dizini bağlamak için:

sudo mount -t nfs 192.168.1.100:/shared/folder /mnt/nfsshare

3.4.2. Samba Paylaşımını Bağlama (CIFS)

Samba, Linux ve Windows sistemleri arasında dosya paylaşımını sağlar. CIFS (Common Internet File System) protokolü kullanarak Samba paylaşımlarına bağlanabiliriz.

1. Bağlama Noktası Oluşturma: Örneğin:

sudo mkdir /mnt/sambashare

1. Samba Paylaşımını Bağlama: CIFS protokolü ile bir Windows paylaşımını bağlamak için:

sudo mount -t cifs //192.168.1.10/shared /mnt/sambashare -o username=yourusername,password=yourpassword

4. Bağlama Seçenekleri

mount komutu birçok ek seçeneğe sahiptir. Bunlardan bazıları şunlardır:

• -o rw: Dosya sistemini okuma-yazma olarak bağlar.
• -o ro: Dosya sistemini salt okunur olarak bağlar.
• -o loop: Bir dosya imajını, örneğin bir ISO dosyasını bağlamak için kullanılır.
• -o noatime: Dosya sisteminde dosyaların son erişim zamanlarını kaydetmeyi devre dışı bırakır ve disk erişim performansını artırabilir.

5. /etc/fstab Dosyasını Kullanarak Otomatik Bağlama

Sistem açıldığında bazı dosya sistemlerinin otomatik olarak bağlanmasını sağlamak için /etc/fstab dosyası kullanılır. Bu dosyada her satır, bir dosya sisteminin hangi dizine nasıl bağlanacağını tanımlar. Örneğin, /dev/sdb1 cihazını /data dizinine otomatik bağlamak için /etc/fstab dosyasına şu satırı ekleyebilirsiniz:

/dev/sdb1   /data   ext4    defaults    0  0

Bu yapılandırma dosyasını düzenledikten sonra mount -a komutunu kullanarak tüm dosya sistemlerini tekrar bağlayabilirsiniz.

6. Dosya Sistemini Bağlantıdan Çıkarma

Bağlanmış bir dosya sistemini bağlantıdan çıkarmak için umount komutu kullanılır. Bu işlem, dosya sistemini güvenli bir şekilde bağlantıdan çıkarır.

Örneğin, /mnt/mydisk bağlama noktasını çıkarmak için:

sudo umount /mnt/mydisk

Alternatif olarak, cihaz adı ile de bağlantıyı kaldırabilirsiniz:

sudo umount /dev/sdb1

Sonuç

Linux sistemlerinde dosya sistemlerini bağlama işlemi, sistemin günlük kullanımında önemli bir yer tutar. USB sürücülerden ağ paylaşımlarına, ISO dosyalarından sabit disk bölümlerine kadar birçok kaynağı sisteme erişilebilir hale getiren bu süreç, özellikle sistem yöneticileri ve ileri seviye kullanıcılar için bilinmesi gereken temel bir konudur.

Linux’ta Bağlantı Noktası Kontrolü: Mount Edilmiş Dizini Tespit Etme ve Otomatik Bağlama

Linux sistemlerde, bir dizinin “mount” edilip edilmediğini belirlemek birçok durumda oldukça önemlidir. Bu rehberde, mount, mountpoint, findmnt komutlarını ve /proc/mounts dosyasını kullanarak bir dizinin mount durumunu nasıl kontrol edebileceğimizi ele alacağız. Örnek olarak /mnt/backup dizininin mount durumunu kontrol edecek ve eğer mount edilmemişse otomatik olarak mount edeceğiz.

İçeriğimizde ayrıca, bu işlemleri otomatikleştiren küçük bir Bash betiği oluşturacağız. Bu betik, belirli bir dizinin mount edilip edilmediğini kontrol edecek ve gerektiğinde bu dizini otomatik olarak bağlayacaktır. Adım adım açıklamalarla, hem manuel hem de script tabanlı yöntemleri inceleyeceğiz.

1. mount Komutunu Kullanarak Mount Durumunu Kontrol Etme

mount komutu, mevcut durumda mount edilmiş tüm dosya sistemlerini listelemek için kullanılır. Bu listeyi belirli bir dizin için filtreleyebiliriz. Örneğin, /mnt/backup dizininin mount durumunu kontrol etmek için aşağıdaki komut kullanılabilir:

$ mount | awk '{if ($3 == "/mnt/backup") { exit 0}} ENDFILE{exit -1}'

Bu komut, /mnt/backup dizini bağlıysa 0 koduyla, bağlı değilse -1 hata koduyla sonuç döner. Ancak bu yöntemin dezavantajı, dizin adında boşluklar olması durumunda düzgün çalışmamasıdır.

Örnek olarak, /mnt/backup dizinini mount etme işlemi:

$ {
    if mount | awk '{if ($3 == "/mnt/backup") { exit 0}} ENDFILE{exit -1}'; then
        echo "/mnt/backup zaten bağlı"
    else
        mount /dev/sdc1 /mnt/backup
    fi
}

Bu işlemi daha taşınabilir hale getirmek için bir fonksiyon oluşturabiliriz:

$ is_mounted() {
    mount | awk -v DIR="$1" '{if ($3 == DIR) { exit 0}} ENDFILE{exit -1}'
}

Artık bu fonksiyonu kullanarak mount durumunu kontrol edebiliriz:

$ {
    if is_mounted "/mnt/backup"; then
        echo "/mnt/backup zaten bağlı"
    else
        mount /dev/sdc1 /mnt/backup
    fi
}

Tek satırda daha pratik bir çözüm olarak:

$ mount | awk '{if ($3 == "/mnt/backup") { exit 0}} ENDFILE{exit -1}' || mount /dev/sdc1 /mnt/backup

2. mountpoint Komutu ile Kontrol Etme

mountpoint komutu, bir dizinin mount edilip edilmediğini kontrol etmenin en basit yollarından biridir. Bu komut doğrudan dizin ismini alır ve mount durumunu ekrana yazdırır.

$ mountpoint /mnt/backup

Aynı işlemi sessiz modda gerçekleştirmek için:

$ {
    if mountpoint -q /mnt/backup; then
        echo "/mnt/backup zaten bağlı"
    else
        mount /dev/sdc1 /mnt/backup
    fi
}

Bu yöntemi de bir fonksiyon haline getirebiliriz:

$ is_mounted() {
    mountpoint -q "$1"
}

Ve tek satır halinde kullanabiliriz:

$ mountpoint -q /mnt/backup || mount /dev/sdc1 /mnt/backup

3. findmnt Komutu ile Kontrol Etme

findmnt komutu, belirli bir dizinin mount durumu hakkında bilgi almak için etkili bir yoldur. Bu komut, belirli bir dizini parametre olarak alır ve sadece o dizinle ilgili bilgileri ekrana getirir.

$ findmnt /mnt/backup

Bu komutu bir if-else yapısında kullanabiliriz:

$ {
    if findmnt /mnt/backup >/dev/null; then
        echo "/mnt/backup zaten bağlı"
    else
        mount /dev/sdc1 /mnt/backup
    fi
}

Bir fonksiyon olarak da kullanabiliriz:

$ is_mounted() {
    findmnt "$1" >/dev/null
}

Ve tek satır halinde:

$ findmnt /mnt/backup >/dev/null || mount /dev/sdc1 /mnt/backup

4. /proc/mounts Dosyasını Okuyarak Kontrol Etme

Linux sistemlerde, mount edilmiş dosya sistemleri /proc/mounts dosyasında listelenir. Bu dosyayı awk ile okuyarak, belirli bir dizinin mount edilip edilmediğini kontrol edebiliriz:

$ awk '{if ($2 == "/mnt/backup") { exit 0}} ENDFILE{exit -1}' < /proc/mounts

if-else örneğini tekrar yapalım:

$ {
    if awk '{if ($2 == "/mnt/backup") { exit 0}} ENDFILE{exit -1}' < /proc/mounts; then
        echo "/mnt/backup zaten bağlı"
    else
        mount /dev/sdc1 /mnt/backup
    fi
}

Bu kodu fonksiyon haline getirebiliriz:

$ is_mounted() {
    awk -v DIR="$1" '{if ($2 == DIR) { exit 0}} ENDFILE{exit -1}' < /proc/mounts
}

Ve tek satır alternatifleri:

$ awk '{if ($2 == "/mnt/backup") { exit 0}} ENDFILE{exit -1}' < /proc/mounts || mount /dev/sdc1 /mnt/backup

Sonuç

Bu rehberde, bir dizinin mount edilip edilmediğini kontrol etmek için çeşitli yöntemleri inceledik ve Bash üzerinde kullanabileceğiniz fonksiyonlar oluşturduk. mount, mountpoint, findmnt ve /proc/mounts dosyasını kullanarak mount kontrolü yapmanın avantajlarını ve sınırlamalarını gösterdik. Artık bir dizinin mount durumu üzerinde tam kontrol sağlayabilir ve ihtiyacınız doğrultusunda otomatik bağlama işlemleri gerçekleştirebilirsiniz.

• Kişisel iletişim
• İdari bildirimler
• Uyarılar
• Kimlik doğrulama

Otomatik uygulamaları nedeniyle, komut satırından e-posta göndermek için pratik bir yol bulmak önemli hale gelmiştir. Bu makalede, curl aracını kullanarak shell’den e-posta gönderme yöntemlerini inceleyeceğiz. Öncelikle, curl aracını genel hatlarıyla tanıtacak, ardından komut satırından e-posta göndermenin neler içerdiğini keşfedeceğiz ve son olarak curl ile e-posta göndermenin farklı yollarını inceleyeceğiz.

Bu makalede sunulan kodları Debian 12 (Bookworm) üzerinde GNU Bash 5.1.4 ile test ettik. Belirtilmediği takdirde, çoğu POSIX uyumlu ortamda çalışması beklenmektedir.

1. curl

curl, veri aktarımı konusunda yaygın olarak kullanılan bir araçtır. Birçok protokol ve standartı destekler:

• Dosya Transfer Protokolü (FTP), Güvenli Dosya Transfer Protokolü (FTPS), Güvenli Dosya Transfer Protokolü (SFTP), Basit Dosya Transfer Protokolü (TFTP)
• Gopher, Gophers
• Dict
• Hiper Metin Transfer Protokolü (HTTP), HTTPS
• Hafif Dizin Erişim Protokolü (LDAP), LDAPS
• Posta Ofisi Protokolü sürüm 3 (POP3), POP3S
• Güvenli Kopya Protokolü (SCP)
• İnternet Mesaj Erişim Protokolü (IMAP)
• Sunucu Mesaj Bloğu (SMB), Ortak İnternet Dosya Sistemi (CIFS), SAMBA
• Basit Posta Transfer Protokolü (SMTP), SMTPS
• Telnet
• Güvenli Soket Katmanı (SSL)
• SOCKS4, SOCKS5
• UNIX soketleri

Örnek Kullanım

Bir HTTPS isteği yapmak için bir örnek görelim:

$ curl --data-urlencode "user=eminbuyuk" --data-urlencode "pass=PAROLA" https://cpynet.com.tr/
{
  "user": "eminbuyuk",
  "pass": "PAROLA"
}

Bu örnekte, curl ile https://cpynet.com adresine basit bir HTTPS isteği göndermekteyiz. İki parametre (kullanıcı ve şifre) --data-urlencode seçeneği ile gönderilmektedir. Sunucu, geçen parametreleri ve değerlerini JSON formatında geri döndürmektedir.

2. Komut Satırından E-posta Gönderme

curl, birçok büyük posta protokolünü desteklediği için terminalden e-posta göndermek mümkündür. E-posta göndermenin temel bileşenlerini ve adımlarını inceleyelim.

2.1. E-posta Sunucusu

E-posta göndermek için, e-postamızı kabul edebilen ve uygun şekilde işleyebilen bir hizmete ihtiyacımız vardır. Bu hizmet genellikle bir posta sağlayıcısı veya posta sunucusu olarak adlandırılmakta ve aşağıdaki bileşenlerden oluşmaktadır:

• MTA (Mail Transport Agent): SMTP aracılığıyla sunucular arası e-posta yönlendirmesi ve aktarımı yapar.
• MDA (Mail Delivery Agent): POP3 veya IMAP üzerinden e-postaları depolar.
• MUA (Mail User Agent): Kullanıcı olarak e-postaları alır.

Bu bağlamda, bir e-posta sunucusu genellikle SMTP sunucusu ile eş anlamlıdır.

2.2. SMTP Sunucusu Bulma

İlk olarak, uygun bir SMTP sunucusu bulmalıyız:

$ nc -v smtp.cpynet.com 587
Connection to smtp.cpynet.com (IP_ADRESİ) 587 port [tcp/submission] succeeded!
220 smtp.cpynet.com ESMTP Postfix

Bu örnekte, netcat (nc) aracını kullanarak smtp.cpynet.com mail sunucusuna bağlantı sağladık. Bu tür bir bağlantıyı smtp.gmail.com gibi diğer sunucularla ve 465 gibi varsayılan portlarla da gerçekleştirebiliriz. Elbette, kendi sunucumuzu yerel olarak da barındırabiliriz.

2.3. Hesap Oluşturma

Herhangi bir mail sunucusu ile bağlantı kurabilmek için bir kimlik doğrulama yöntemine ihtiyacımız vardır. Bu genellikle bir kullanıcı adı ve şifre ile sağlanır. Bu kimlik bilgilerini, kendi barındırdığımız mail sunucusunda bir hesap oluşturarak veya daha yaygın olarak, ProtonMail, Gmail gibi çevrimiçi bir e-posta hizmet sağlayıcısında hesap oluşturarak elde edebiliriz.

Hesap oluşturduktan sonra genellikle aşağıdaki gibi bir dizi kimlik bilgisi alırız:

• kullanıcı adı: eminbuyuk@cpynet.com
• şifre: PAROLA

3. curl ile E-posta Gönderme

Gerekli bilgilere sahip olduktan sonra, e-posta göndermek için curl komutları verelim. Tüm durumlarda, ilgili bilgileri saklamak için açıklayıcı isimlere sahip değişkenler kullanacağız.

3.1. Temel E-posta Gönderimi

Bir alıcıya basit bir e-posta göndermek için şu komutu kullanabiliriz:

$ curl --ssl-reqd --url "smtps://$SERVER:$PORT" 
    --user "$USER:$PASS" 
    --mail-from "$SENDER_ADDRESS" 
    --mail-rcpt "$RECIPIENT_ADDRESS" 
    --upload-file "$MAIL_CONTENT_FILE"

Burada bazı curl seçeneklerini kullanmaktayız:

• --ssl-reqd: SSL/TLS kullanmak için
• --url: isteğin gönderileceği URL
• --user: kimlik doğrulama için kullanılacak kimlik bilgileri
• --mail-from: e-postanın gönderenini belirtir
• --mail-rcpt: e-postanın alıcısını belirtir
• --upload-file: e-posta içeriğinin yükleneceği dosya

3.2. E-posta İçeriği

$MAIL_CONTENT_FILE dosyası ya da standart giriş, e-posta gövdesini temsil eden basit bir metin mesajı içerebilir:

$ cat mailfile
Bu, e-posta gövdesinin içeriğidir.

Ancak, ayrıca SMTP’ye uygun olarak farklı satırlarda iki nokta üst üste ile ayrılmış başlıklar da ekleyebiliriz:

HEADER_NAME: HEADER_VALUE

Başka standart başlıklar da bulunmaktadır:

• From: Gönderenin adı ve adresi
• To: Alıcının adı ve adresi
• Subject: E-postanın konusu

Daha karmaşık bir e-posta örneği için:

$ cat mailfile
From: "Emin Buyuk" <eminbuyuk@cpynet.com>
To: "Müşteri" <musteri@cpynet.com>
Subject: Temel Mesaj
Content-Type: text/html; charset="utf-8"
Content-Transfer-Encoding: quoted-printable

<b>Kalın metin</b>

3.3. curl Başlıkları

Tüm başlıklar için, mailfile içinde belirttiğimiz başlıkları doğrudan --header seçeneği ile de kullanabiliriz.

3.4. Ekli E-posta Gönderme

E-posta ile birlikte veri ve meta veriler eklemenin yanı sıra, e-postalara ek dosyalar da ekleyebiliriz:

$ cat xsendmail.sh
#!/usr/bin/env bash

SERVER='smtp.cpynet.com'
PORT='587'
USER='eminbuyuk@cpynet.com'
PASS='PAROLA'
SENDER_ADDRESS="$USER"
SENDER_NAME='Emin'
RECIPIENT_NAME='Müşteri'
RECIPIENT_ADDRESS='musteri@cpynet.com'
SUBJECT='Eklili E-posta'
MESSAGE='İlk Satırnİkinci Satır'
ATTACHMENT_FILE='/home/user/ekli_dosya.txt'
ATTACHMENT_TYPE="$(file --mime-type '$ATTACHMENT_FILE' | sed 's/.*: //')"

curl --ssl-reqd --url "smtps://$SERVER:$PORT" 
    --user "$USER:$PASS" 
    --mail-from "$SENDER_ADDRESS" 
    --mail-rcpt "$RECIPIENT_ADDRESS" 
    --header "Subject: $SUBJECT" 
    --header "From: $SENDER_NAME <$SENDER_ADDRESS>" 
    --header "To: $RECIPIENT_NAME <$RECIPIENT_ADDRESS>" 
    --upload-file <(echo -e "$MESSAGEnn" 
    "Content-Type: $ATTACHMENT_TYPE; name="$(basename "$ATTACHMENT_FILE")"n" 
    "Content-Transfer-Encoding: base64n" 
    "Content-Disposition: attachment; filename="$(basename "$ATTACHMENT_FILE")"n" 
    "$(base64 "$ATTACHMENT_FILE")")

Bu örnekte, basit bir e-posta ile birlikte bir dosya ekleyerek gönderiyoruz. Yine de, ATTACHMENT_TYPE değişkeni ile dosyanın içeriği belirlenmekte ve başlıklar arasına yerleştirilmektedir.

4. Sonuç

Bu makalede, curl ile terminalden e-posta gönderme yöntemlerini ayrıntılı bir şekilde inceledik. curl, çok çeşitli uygulamalar için kullanılabilen güçlü bir araçtır. E-posta gönderme özellikleri sayesinde otomatik bildirimler ve uyarılar gibi işlevsellikleri kolayca gerçekleştirebiliriz. Bu örnekler ve yaklaşımlar, e-posta gönderiminde daha fazla deneyim kazanmak isteyen geliştiricilere ve sistem yöneticilerine yardımcı olacaktır.

E-posta göndermenin, sunucular arası iletişim için sağladığı kolaylıkları ve otomasyon yeteneklerini göz önünde bulundurarak, bu yöntemi uygulamalarımızda kullanabiliriz.

1. lsof Komutunu Kullanma

lsof komutu, bir Linux sisteminde açık dosyalar, işlemler ve ağ bağlantıları arasındaki ilişkiyi gösterir. Bu, özellikle sorun giderme aşamalarında yardımcı olur ve kaynak kullanımını belirler. Özellikle dosya tanımlayıcıları ve ağ soketleri hakkında ayrıntılı bilgi sunar.

Komutun Kullanımı:

$ sudo lsof -i -P -n | grep apache2

Eğer CentOS gibi bazı dağıtımlarda çalışıyorsanız, apache2 yerine httpd kullanmanız gerekebilir:

$ lsof -i -P -n | grep httpd

Bu komut, açık ağ bağlantılarını listeler ve sonuçları yalnızca Apache ile ilgili olanları gösterecek şekilde grep ile filtreler. Örneğin:

apache2   1687     root    4u  IPv6  25609      0t0  TCP *:80 (LISTEN)

Çıktıda yer alan *:80, Apache’nin 80 numaralı port üzerinden tüm ağ arayüzlerinden gelen bağlantılara açık olduğunu gösterir. Buradaki *:80 ifadesi, Apache’nin yalnızca localhost ile sınırlı olmadığını, tüm mevcut ağ arayüzlerinden erişilebilir olduğunu belirtir.

Komutun Parametreleri:

• -i: Ağ bağlantılarına ait bilgileri gösterir.
• -P: Port numaralarının isimlere çevrilmesini engeller.
• -n: Ağ numaralarının hostname (makine adı) çözümlemesini yapmaz.

Bu parametrelerle, komut hızlı ve doğrudan IP adresi ve port bilgilerini gösterir.

2. netstat Komutunu Kullanma

netstat komutu, Linux işletim sisteminde ağ bağlantıları, yönlendirme tabloları ve arayüz istatistikleri hakkında bilgi sağlar. netstat ile Apache’nin hangi IP adresi ve portu kullandığını öğrenebiliriz.

Aktif Bağlantıları İncelemek İçin:

$ sudo netstat -tlp

Bu komut, yalnızca dinleme durumundaki TCP bağlantılarını listeler. Çıktı şu şekildedir:

tcp6       0      0 [::]:http               [::]:*                  LISTEN      1662/apache2

Burada Apache, hem IPv4 hem de IPv6 arayüzlerinde, HTTP portu üzerinden gelen bağlantılara açıktır. 0.0.0.0 ve [::] adresleri, sunucunun herhangi bir ağ arayüzünden gelen bağlantıları kabul edecek şekilde yapılandırıldığını gösterir.

grep ile Apache’ye Özel Filtreleme:

Belirli bir servis için çıktıyı filtrelemek için grep komutunu kullanabiliriz:

$ sudo netstat -tlp | grep apache2

Bu komutla Apache’nin yalnızca aktif IPv6 bağlantılarını görebiliriz. Çıktıdaki [::]:http ifadesi, Apache’nin tüm IPv6 arayüzlerinde 80 numaralı portu dinlediğini belirtir.

3. ss Komutunu Kullanma

ss, ağ soketleri hakkında bilgi sağlayan bir komuttur. ss, modern Linux sistemlerinde netstat’ın yerine kullanılan daha güncel bir araçtır.

Komut Kullanımı:

$ sudo ss -tlwnp | grep LISTEN

Bu komut, dinleme ve ham TCP soketleri hakkında ayrıntılı bilgi sunar. Çıktı şu şekildedir:

tcp LISTEN 0 511 :80 *: users:(("apache2",pid=10724,fd=4), ...)

Bu çıktıda *:80 ifadesi, Apache’nin tüm arayüzlerde port 80 üzerinden dinleme yaptığını gösterir. Apache’nin çoklu işlem veya çoklu iş parçacıklı modeli kullanarak gelen bağlantılarla başa çıktığını görebiliriz.

Parametrelerin Açıklaması:

• -t: TCP soketlerini gösterir.
• -l: Sadece dinleme modundaki soketleri listeler.
• -w: Ham soketleri gösterir.
• -n: Host adlarını çözümlemez, adresleri sayısal olarak gösterir.
• -p: Her soketle ilişkilendirilmiş işlem kimliklerini gösterir.

4. nmap Komutunu Kullanma

nmap, ağ keşfi ve güvenlik taramaları için güçlü bir açık kaynak aracıdır. Eğer sisteminizde nmap yüklü değilse, aşağıdaki komut ile kurabilirsiniz:

$ sudo apt install nmap

Apache’nin IP ve Port Bilgilerini Görmek İçin:

$ sudo nmap -p 80 localhost

Çıktı şu şekildedir:

PORT     STATE SERVICE
80/tcp   open  http

Buradaki açık 80 numaralı port, bir web sunucusunun çalıştığını gösterir.

5. apachectl Komutu Kullanma

apachectl, Apache’nin sanal ana bilgisayar yapılandırmasını gösterir. Bu komut ile Apache’nin hangi IP adreslerinde ve portlarda dinlediğini görebiliriz.

Kullanımı:

$ apachectl -S

Çıktı, Apache’nin tüm IP adresleri üzerinden, özellikle 127.0.1.1 üzerinde port 80’de dinleme yaptığını gösterir.

6. httpd.conf Dosyasını İnceleme

Apache HTTP Sunucusu’nun ana yapılandırma dosyası olan httpd.conf dosyasında, sunucunun davranışını özelleştirebilir ve sanal ana bilgisayarları yönetebilirsiniz. Apache’nin hangi IP adresi ve portu dinlediğini görmek için bu dosyayı inceleyebilirsiniz.

Bu komutlarla, Apache’nin ağ üzerindeki erişilebilirlik bilgilerini kolayca görebilirsiniz. Sunucu yöneticileri için bu bilgileri öğrenmek, özellikle sorun giderme ve güvenlik incelemelerinde oldukça faydalıdır.

1. os-prober

GRUB bootloader, Linux kurulumu sırasında varsayılan olarak yüklenir. Bu süreçte, GRUB diskteki diğer önyüklenebilir (bootable) bölümleri otomatik olarak bulmalı ve onları GRUB menüsüne eklemelidir. Ancak, bazen bu işlem başarısız olabilir ve diğer işletim sistemlerini kendimiz eklememiz gerekebilir.

Bu durumda os-prober komutunu kullanarak, GRUB’un diğer işletim sistemlerini tanımlayamama sorununu düzeltebiliriz. os-prober, diskteki önyüklenebilir bölümlerde bulunan diğer işletim sistemlerini listeleyen bir komuttur.

Kurulum sırasında GRUB menüsünde tüm tespit edilen işletim sistemlerini göstermek için kullanılır. Ayrıca, kurulum tamamlandıktan sonra GRUB menüsünü yeniden yapılandırmak için de kullanılabilir.

os-prober ile OS Tespiti

os-prober bazen diğer işletim sistemlerini bulamayabilir. Örneğin, Ubuntu 20.04’te os-prober varsayılan olarak devre dışıdır, bu nedenle kurulum sırasında başka işletim sistemlerini tespit edemez. os-prober’i çalıştıralım:

$ sudo os-prober
/dev/sda1:Windows 10:Windows:chain

Eğer sistemimiz çift önyükleme (dual-boot) yapılmışsa, ikinci işletim sisteminin adı ile benzer bir çıktı alırız. Aksi halde, sadece tek bir işletim sisteminin bulunduğunu gösteren boş bir çıktı alırız.

Eğer şu sonucu alırsak, os-prober yüklü değildir ve kurmamız gerekir:

$ sudo os-prober
Command 'os-prober' not found, but can be installed with:
sudo apt install os-prober

os-prober’in etkin olup olmadığını kontrol edelim:

$ sudo cat /etc/default/grub | grep 'GRUB_DISABLE_OS_PROBER'
GRUB_DISABLE_OS_PROBER=true

Çıktı “false” ise, os-prober aktif demektir. Aksi takdirde, “true” ise, etkin değil demektir. Bu değeri false yaparak etkinleştirebiliriz. Eğer bu ayar dosyada yoksa, /etc/default/grub dosyasına şu satırı ekleyelim:

GRUB_DISABLE_OS_PROBER=false

Daha sonra dosyayı kaydedelim. GRUB menüsünü güncelleyelim ve değişikliklerin etkili olması için sistemi yeniden başlatalım:

$ sudo update-grub
$ sudo reboot -f

Yeniden başlattıktan sonra, keşfedilen işletim sistemlerinin GRUB menüsünde görünmesi gerekir.

Not: os-prober güvenli değildir, çünkü diskteki tüm bölümleri root yetkileriyle mount ederek diğer işletim sistemlerini tespit eder. Bu, root yetkilerinin ele geçirilmesi için kullanılabilir, bu nedenle bazı dağıtımlarda os-prober devre dışı bırakılmıştır.

2. GRUB’u Yeniden Kurma

Bazı durumlarda, bir güncellemeden sonra Windows diskin MBR’sini (Master Boot Record) değiştirebilir. Bu durum, BIOS’un doğrudan Windows bootloader’a geçmesine sebep olabilir. Aynı durum, ikinci bir işletim sistemi olarak Windows kurulumu sonrasında da meydana gelebilir.

Her iki durumda da GRUB’u yeniden kurmamız gerekir. Eğer Linux’e erişemiyorsak, bir live CD/USB kullanarak Linux terminaline erişim sağlayabiliriz.

Disk sürücüsünü ve önyüklenebilir bölümleri listelemek için:

$ sudo fdisk -l

Örneğin, sistemimizdeki tek disk “sda” olarak listelenmişse, GRUB’u yeniden kurmak için şu komutları çalıştıralım:

$ sudo mount /dev/sda1 /mnt
$ sudo grub-install --boot-directory=/mnt/boot /dev/sda
$ sudo update-grub
$ sudo reboot -f

Eğer Windows ile çift veya çoklu önyükleme yapmayı planlıyorsanız, önce Windows’u, ardından diğer Linux dağıtımlarını kurmalısınız.

3. Boot-Repair Kullanımı

Boot-Repair, genellikle karşılaşılan önyükleme sorunlarını çözmek için kullanılan bir araçtır. Boot-Repair, önyükleme bilgisi oluşturma, GRUB yapılandırma, GRUB’u temizleme ve disk üzerinde GRUB’u kurmak gibi işlemleri yapar.

Boot-Repair’i yüklemek için:

$ sudo add-apt-repository ppa:yannubuntu/boot-repair && sudo apt update
$ sudo apt install -y boot-repair && boot-repair

Yüklendikten sonra Sistem Ayarları altında Yönetim (Administration) bölümünde bulunabilir. Uygulamayı başlatıp “Önerilen Onarım” (Recommended Repair) seçeneğini izleyerek işlemleri tamamlayabiliriz.

4. Sonuç

Bu rehberde, GRUB menüsüne diğer işletim sistemlerini eklemenin yollarını inceledik. os-prober ile diğer işletim sistemlerini nasıl keşfedeceğimizi, GRUB’u nasıl yeniden kuracağımızı ve Boot-Repair aracını nasıl kullanacağımızı öğrendik.

Ekstra işletim sistemlerini eklerken önyüklenebilir bölümlerin farkında olmak önemlidir. Linux sistemine erişimi kaybedersek, live CD/USB ile kurtarma yapılabileceğini unutmayalım.

Bu dokümanda, Linux ortamlarında iki Ethernet kartını kullanarak bağlantı birleştirmenin nasıl yapılandırılacağını inceleyeceğiz. Debian ve Red Hat Enterprise Linux (RHEL) sistemlerinde bağlantı birleştirme ayarlarına odaklanacağız. Testlerimizi AlmaLinux 8 ve Debian 12 üzerinde gerçekleştirdik.

1. Bağlantı Birleştirme Nedir?

Bağlantı birleştirme, diğer adıyla “bonding” veya “teaming,” birden fazla ağ bağlantısını paralel olarak kullanmamıza olanak tanıyan bir yöntemdir. Bu yöntem, ağ talebinin tek bir Ethernet kartının kapasitesini aştığı ortamlarda özellikle kullanışlıdır.

Bağlantı birleştirme, bant genişliğini artırır ve ağın kesintisiz çalışmasını sağlar. Aynı hızdaki iki bağlantıyı birleştirdiğimizde, ağ kapasitesini etkin bir şekilde iki katına çıkarabiliriz. Ayrıca, birleşik bağlantılardan biri arızalansa bile iletişim devam eder. Bu da yüksek kullanılabilirlik gerektiren kritik sistemler ve uygulamalar için mükemmel bir seçimdir.

1.1. Bağlantı Birleştirme Modlarını Keşfetmek

Her birleştirme modu farklı davranışlar ve avantajlar sunar. İşte en yaygın kullanılan bağlantı birleştirme modları ve kullanım senaryoları:

• Balance-RR (Round Robin) – Mod 0: Paketleri ardışık olarak tüm bağlantılar üzerinden ileterek yük dengeleme ve hata toleransı sağlar.
• Active-Backup – Mod 1: Sadece bir bağlantı aktif kalır, diğerleri yedek olarak bekler. Aktif bağlantı arızalandığında, yedek bağlantı devreye girer.
• Balance-XOR – Mod 2: Kaynak ve hedef MAC adreslerine dayalı olarak birleştirilen bağlantılar üzerinden yük dengelemesi yapar.
• Broadcast – Mod 3: Tüm iletimler tüm bağlantılardan geçer ve yüksek düzeyde yedeklilik sağlar.
• 802.3ad (LACP) – Mod 4: Dinamik bağlantı birleştirmeyi destekleyen LACP özellikli anahtarlar gerektirir.
• Balance-TLB (Adaptive Transmit Load Balancing) – Mod 5: Çıkış trafiğini mevcut yük temelinde dinamik olarak dağıtır.
• Balance-ALB (Adaptive Load Balancing) – Mod 6: Hem giriş hem çıkış trafiğini optimize ederek yük dengelemesi yapar.

2. Bağlantı Birleştirme Kurulumu

Farklı Linux dağıtımları, bağlantı birleştirme için farklı araçlar ve yapılandırmalar gerektirebilir. Debian tabanlı ve RHEL tabanlı sistemler için aşağıdaki adımları takip ederek güçlü ve yüksek performanslı bir ağ yapılandırması oluşturabiliriz.

2.1. Gereksinimler

Bağlantı birleştirme yapılandırmasına başlamadan önce, Linux sistemimizde yönetici haklarına sahip olduğumuzdan ve her iki Ethernet kartının tanınıp çalıştığından emin olmalıyız. Ayrıca, bağlantı birleştirme için gerekli araçları kurmamız gerekir. Bu araçlar dağıtımdan dağıtıma farklılık gösterebilir.

2.2. Debian Tabanlı Sistemlerde Yapılandırma

Debian ve Ubuntu gibi Debian tabanlı sistemlerde, ilk adım olarak ifenslave paketini kurmamız gerekmektedir. Bu paket, birleştirilmiş arayüzleri yapılandırmak ve yönetmek için kullanılır:

$ sudo apt install ifenslave

Sonrasında, birleştirmek istediğimiz ağ arayüzlerini yapılandırmamız gerekir. Bunun için /etc/network/interfaces dosyasını düzenleyebiliriz:

$ cat /etc/network/interfaces
auto bond0
iface bond0 inet dhcp
slaves eth0 eth1
bond-mode 0
bond-miimon 100
bond-downdelay 200
bond-updelay 200

Yapılandırmayı tamamladıktan sonra ağ hizmetini yeniden başlatarak değişiklikleri uygulayabiliriz:

$ sudo systemctl restart networking

2.3. RHEL Tabanlı Sistemlerde Yapılandırma

RHEL ve AlmaLinux gibi sistemlerde kanal birleştirme arayüzü oluşturmak için /etc/sysconfig/network-scripts/ dizininde bir yapılandırma dosyası oluşturmalıyız:

$ cat /etc/sysconfig/network-scripts/ifcfg-bond0
DEVICE=bond0
ONBOOT=yes
BOOTPROTO=dhcp
BONDING_OPTS="mode=0 miimon=100"

Sonrasında, birleştirilecek ağ arayüzlerinin yapılandırmasını yapmalıyız:

$ cat /etc/sysconfig/network-scripts/ifcfg-eth0
DEVICE=eth0
ONBOOT=yes
MASTER=bond0
SLAVE=yes

$ cat /etc/sysconfig/network-scripts/ifcfg-eth1
DEVICE=eth1
ONBOOT=yes
MASTER=bond0
SLAVE=yes

Ağ hizmetini yeniden başlatarak ayarları uygulayabiliriz:

$ sudo systemctl restart NetworkManager
$ sudo nmcli networking off && sudo nmcli networking on

3. Test ve Doğrulama

Bağlantı birleştirme yapılandırıldıktan sonra, ayarların doğru çalıştığından emin olmak için bazı testler yapmamız gerekir. Aşağıdaki komutlarla durumu kontrol edebiliriz:

$ ip add

Bu komut, bond0 adında birleştirilmiş bir arayüzün aktif olduğunu ve eth0 ile eth1 arayüzlerinin SLAVE durumunda olduğunu gösterecektir.

Ayrıca, ethtool ile birleştirilmiş arayüzün hızını kontrol edebiliriz:

$ ethtool bond0

Bond arayüzünün hızı, birleştirilen Ethernet arayüzlerinin toplam kapasitesine eşit olmalıdır. Örneğin, iki adet 1Gbps Ethernet kartı kullanıyorsanız, hız 2000Mb/s olarak görünecektir.

Son olarak, /proc/net/bonding/bond0 dosyasını kontrol ederek bağ durumunu detaylı inceleyebiliriz:

$ cat /proc/net/bonding/bond0

Bu dosya, her bir slave arayüzün durumu, hızları ve hata sayıları gibi önemli bilgiler içerecektir.

3.1. Örnek Test Sonuçları

Aşağıda, bir testin örnek çıktısı yer almaktadır:

$ ip add
...
1: eth0: <BROADCAST,MULTICAST,SLAVE,UP,LOWER_UP> mtu 1500 qdisc fq_codel master bond0 state UP group default qlen 1000
    link/ether 08:00:27:8c:c1:7c brd ff:ff:ff:ff:ff:ff
2: eth1: <BROADCAST,MULTICAST,SLAVE,UP,LOWER_UP> mtu 1500 qdisc fq_codel master bond0 state UP group default qlen 1000
    link/ether 08:00:27:8c:c1:7c brd ff:ff:ff:ff:ff:ff
14: bond0: <BROADCAST,MULTICAST,MASTER,UP,LOWER_UP> mtu 1500 qdisc noqueue state UP group default qlen 1000
    link/ether 08:00:27:8c:c1:7c brd ff:ff:ff:ff:ff:ff
    inet 192.168.68.174/24 brd 192.168.68.255 scope global dynamic noprefixroute bond0
       valid_lft 5041sec preferred_lft 5041sec

Bu test sonucunda bond0 arayüzünün başarılı bir şekilde çalıştığını ve her iki Ethernet kartının da slave olarak tanındığını görebiliyoruz.

4. Sonuç

Bağlantı birleştirme, Linux’ta ağ performansını ve güvenilirliğini artırmak için güçlü bir özelliktir. Bu dokümanda, iki Ethernet kartını birleştirerek daha yüksek ağ kapasitesine ve hata toleransına sahip bir yapılandırmanın nasıl yapılacağını inceledik.

iPerf Nedir?

iPerf, ağ performansını ölçmek için kullanılan bir test aracıdır. Özellikle:

• TCP ve UDP protokollerini destekler.
• Bant genişliği, gecikme, paket kaybı gibi ağ performans ölçümlerini yapar.
• İstemci-sunucu modeli ile çalışır.

iPerf, ağ altyapısının optimizasyonu, sorun tespiti ve kapasite planlaması gibi alanlarda sıklıkla tercih edilir.

iPerf’in Kullanım Alanları

iPerf, birçok senaryoda kullanılır. Özellikle:

• Ağ kapasitesi testleri: Maksimum bant genişliğini ölçmek için kullanılır.
• Paket kaybı ve gecikme tespiti: Ağ üzerindeki paket kayıplarını ve gecikmeleri test eder.
• TCP ve UDP testi: Farklı protokoller ile ağ performansını ölçer.
• Wi-Fi bağlantı testleri: Kablosuz ağlarda veri aktarım hızlarını test etmek için kullanılır.
• Veri merkezlerinde ağ performansını ölçme: Bir veri merkezindeki cihazlar arasında ağ performansını ölçerek ağ yapısını optimize eder.

iPerf’in Linux Üzerinde Kurulumu

iPerf’in kurulumu oldukça basittir. Debian/Ubuntu tabanlı dağıtımlar ile Red Hat/CentOS tabanlı dağıtımlar için ayrı ayrı kurulumu ele alacağız.

1. Debian ve Ubuntu Tabanlı Dağıtımlar İçin Kurulum

Debian ve Ubuntu gibi dağıtımlarda iPerf’i şu komut ile kolayca kurabilirsiniz:

sudo apt update
sudo apt install iperf3

iPerf3, iPerf’in üçüncü sürümüdür ve iPerf2’ye kıyasla daha fazla özellik ve daha iyi performans sunar. İndirme işlemi tamamlandıktan sonra, kurulumun başarılı olduğunu kontrol etmek için versiyon bilgisi komutunu çalıştırın:

iperf3 --version

2. Red Hat, CentOS ve Fedora Tabanlı Dağıtımlar İçin Kurulum

RHEL ve CentOS gibi dağıtımlarda iPerf kurulumu için EPEL (Extra Packages for Enterprise Linux) reposunu eklemelisiniz:

sudo yum install epel-release
sudo yum install iperf3

Fedora kullanıyorsanız:

sudo dnf install iperf3

Kurulum tamamlandıktan sonra, versiyonu kontrol etmek için yine şu komutu kullanabilirsiniz:

iperf3 --version

iPerf Kullanarak Ağ Testi Yapma

Kurulum tamamlandıktan sonra, ağ testi için sunucu ve istemci rolleriyle iPerf’i kullanabilirsiniz. iPerf her iki cihazda da yüklü olmalıdır.

1. iPerf Sunucusunu Başlatma

Sunucuyu başlatmak için şu komutu çalıştırın:

iperf3 -s

Bu komut, sunucuyu 5001 portunda dinlemeye başlar. Sunucuya gelecek bağlantıları kabul eder ve istemciden gelen veri akışını ölçer. Varsayılan olarak, sunucu TCP modunda çalışır.

Ayrıca, başka bir port üzerinden dinlemek isterseniz, şu şekilde belirleyebilirsiniz:

iperf3 -s -p 5201

UDP testi yapmak için ise şu komutu kullanabilirsiniz:

iperf3 -s -u

2. iPerf İstemciyi Başlatma

İstemci tarafında, sunucuya bağlanarak test yapabilirsiniz. Örnek olarak, sunucunun IP adresine (5.61.11.61) bağlanarak bir test gerçekleştirelim:

iperf3 -c 5.61.11.61

Bu test sonucunda, istemci ile sunucu arasındaki bağlantının bant genişliği, gecikmesi gibi bilgiler ekrana gelir. Aşağıdaki gibi bir sonuç alabilirsiniz:

Connecting to host 5.61.11.61, port 5201
[  4] local 192.168.1.10 port 52084 connected to 5.61.11.61 port 5201
[ ID] Interval           Transfer     Bandwidth       Retr  Cwnd
[  4]   0.00-10.00 sec   1.10 GBytes  944 Mbits/sec    0   245 KBytes

Bu sonuçlarda:

• 944 Mbits/sec: Bağlantının ortalama bant genişliği.
• Retr: TCP tekrar gönderme sayısı.
• Cwnd: TCP pencere boyutu.

3. UDP Kullanarak Test Yapma

Eğer UDP protokolü üzerinden test yapmak isterseniz, şu komutu kullanabilirsiniz:

iperf3 -c 5.61.11.61 -u -b 500M

Bu komut, UDP üzerinden saniyede 500 Mbit veri göndermeye çalışacaktır. UDP protokolünde veri kaybı (loss) ve gecikme (latency) gibi bilgiler de raporlanır.

Bant Genişliği Değerleri: Ne Beklemeliyiz?

Bant genişliği testlerinde elde edilen değerler, ağ bağlantısının teorik maksimum kapasitesine yakın olmalıdır. Bu değerler, farklı ağ hızlarına göre şu şekilde yorumlanabilir:

1 Gbps (Gigabit) Ağ Bağlantısı

• Teorik maksimum bant genişliği: 1000 Mbit/s
• iPerf testinde görebileceğiniz değer: 900 – 950 Mbit/s

Gigabit bağlantılarında, ağ donanımının kalitesine ve veri yolundaki tıkanıklıklara bağlı olarak tam 1000 Mbit/s değerine ulaşmak zor olabilir. Ancak 900 Mbit/s ve üzeri sonuçlar, oldukça iyi bir bağlantı kalitesini gösterir.

100 Mbit/s Ağ Bağlantısı

• Teorik maksimum bant genişliği: 100 Mbit/s
• iPerf testinde görebileceğiniz değer: 80 – 95 Mbit/s

100 Mbit/s bağlantılarda, cihazların performansına bağlı olarak yaklaşık %90 – %95 oranında bir kapasite kullanımı normaldir.

Wi-Fi Bağlantıları

Wi-Fi bağlantılarında, fiziksel ortam, mesafe, sinyal gücü ve ağdaki diğer cihazlar bant genişliğini ciddi şekilde etkileyebilir. Örneğin, teorik olarak 300 Mbit/s hız sunan bir Wi-Fi ağı üzerinde iPerf testi yapıldığında, çoğunlukla 150 Mbit/s civarında sonuçlar elde edilebilir.

Örnek iPerf Komutları ile Çıktılar

TCP Testi (Varsayılan)

iperf3 -c 5.61.11.61

Çıktı örneği:

[  4]   0.00-10.00 sec   1.10 GBytes  944 Mbits/sec

UDP Testi (500 Mbit/s Hedef)

iperf3 -c 5.61.11.61 -u -b 500M

Çıktı örneği:

[  4]   0.00-10.00 sec   596 MBytes  500 Mbits/sec  0.10% loss

iPerf ile İleri Düzey Kullanım

iPerf’in daha gelişmiş özellikleri ile testlerinizi özelleştirebilirsiniz.

1. Paralel Akışlar ile Test

Ağ kapasitesini daha iyi ölçmek için paralel veri akışlarını test edebilirsiniz. Bu, özellikle çoklu cihazların aynı anda ağı nasıl kullandığını simüle eder. -P parametresi ile paralel akış sayısını belirleyebilirsiniz:

iperf3 -c 5.61.11.61 -P 5

Bu komut ile 5 paralel akış üzerinden ağ performansı ölçülür.

2. Farklı Paket Boyutları ile Test

UDP testi yaparken paket boyutunu değiştirebilirsiniz. -l parametresi ile paket boyutunu belirtin. Örneğin, 512 byte paket boyutunda UDP testi yapmak için:

iperf3 -c 5.61.11.61 -u -b 500M -l 512

3. Test Süresini Belirleme

iPerf testleri varsayılan olarak 10 saniye sürer. Bu süreyi -t parametresi ile değiştirebilirsiniz. Örneğin, testi 60 saniye boyunca yapmak için:

iperf3 -c 5.61.11.61 -t 60

4. iPerf Sunucusunu Arka Planda Çalıştırma

Sunucu tarafını arka planda çalıştırmak istiyorsanız, şu komutu kullanabilirsiniz:

iperf3 -s > /dev/null 2>&1 &

Bu komut sunucuyu arka planda başlatır ve çıktıların ekranda gözükmesini engeller.

Sonuç

iPerf, ağ performansını ölçmek ve bant genişliği testleri yapmak için güçlü ve esnek bir araçtır. TCP ve UDP testleri ile ağ altyapınızın kapasitesini, veri aktarım hızlarını ve gecikme oranlarını tespit edebilirsiniz. Bu rehberde iPerf’in nasıl kurulacağını, kullanılacağını ve gelişmiş test senaryolarını inceledik.

‘cpynet is not in the sudoers file. This incident will be reported.’

Bu belgede, bu hatayı düzeltmek için kullanılan farklı yaklaşımları tartışacağız.

2. Hatanın Nedenleri

Bazen bu hatayı düzeltmemize gerek yoktur, örneğin sistem yöneticisi erişimimizi kasıtlı olarak bir güvenlik önlemi olarak kısıtlamışsa. Bu kısıtlama, şu anda karşılaştığımız soruna neden olur. Bu durumda, yöneticinin bizim için tanımladığı izinlerle çalışmak zorundayız.

Diğer taraftan, eğer sistem üzerinde gerçek bir kontrolümüz varsa, bu durumu düzeltebiliriz.

Hatanın Üretilmesi

Bu hatayı görmek için aşağıdaki komutu çalıştırabilirsiniz:

$ sudo ls
[sudo] password for cpynet: 
cpynet is not in the sudoers file.  This incident will be reported.

Yukarıdaki mesaj ‘cpynet is not in the sudoers file’ sadece cpynet kullanıcısının sudoers dosyasında bulunmadığını belirtir. Bu dosya, sudo ile ilgili görevler için hem kullanıcı hem de kullanıcı grubu ayrıcalıklarını tanımlar. Ayrıca, ‘This incident will be reported’ ifadesi, Linux’un bu başarısız sudo işleminin bir raporunu oluşturduğunu, bu olay sırasında neler olduğunu kaydettiğini belirtir.

3. Kullanıcı Adını Sudoers Dosyasına Ekleme

Buradaki ana hedefimiz, kullanıcıyı doğrudan sudoers dosyasına eklemektir. Bunun için, cpynet kullanıcısı idari görevleri yerine getiremeyeceğinden root kullanıcısına geçmemiz gerekecek:

$ su root
Password: 

Geçiş yaptıktan sonra, nano adlı bir metin düzenleyicisini kullanarak sudoers dosyasını düzenleyeceğiz. Nano, komut satırından dosyaları düzenlememize olanak tanır:

# nano /etc/sudoers

Artık sudoers dosyası düzenlemeye hazır.

Kullanıcı ayrıcalıkları tanımlamasının altında bir satır ekleyelim. Bu satır, sistem kullanıcısına belirtilen süper kullanıcı ayrıcalıklarını vermek içindir:

# User privilege specification
root	ALL=(ALL:ALL) ALL
cpynet  ALL=(ALL:ALL) ALL

Artık cpynet kullanıcı erişim gerektiren görevleri yerine getirebilir. Değişikliği yaptıktan kısa bir süre sonra, bu değişiklikleri kaydetmemiz ve metin düzenleyicisinden çıkmamız gerekir. Bunu yapmak için, CTRL+X tuşlarına basarak çıkabilir, Y tuşuna basarak kaydedebilir ve Enter tuşuna basarak onaylayabilirsiniz. Son olarak, root oturumundan çıkabiliriz.

4. Kullanıcı Adını Sudo Grubuna Ekleme

Yukarıdaki çözüme benzer şekilde, önce root kullanıcısına geçmek önemlidir:

$ su root
Password: 

su komutu, başka bir kullanıcının, bu durumda root’un izinleriyle görevleri yerine getirmemize olanak tanır.

Sonraki adımda, sudoers dosyasının içeriğini göstereceğiz. Kullanıcıların ve kullanıcı gruplarının ayrıcalıklarını belirten satırlara odaklanacağız:

# cat /etc/sudoers
...

# User privilege specification
root	ALL=(ALL:ALL) ALL

# Members of the admin group may gain root privileges
%admin ALL=(ALL) ALL

# Allow members of group sudo to execute any command
%sudo	ALL=(ALL:ALL) ALL
...

Yukarıda gösterildiği gibi, root kullanıcısı ve admin ve sudo grubu üyeleri süper kullanıcı ayrıcalıklarına sahiptir. Debian tabanlı bir dağıtımda olduğumuz için sudo grubu mevcuttur. Red Hat tabanlı bir Linux dağıtımında ise, wheel kullanıcı grubuyla karşılaşırız. Bu, Red Hat tabanlı dağıtımlar için sudo kullanıcı grubunun karşılığıdır.

Artık Debian’da çalıştığımıza göre, kullanıcıyı sudo grubuna ekleyelim:

# usermod -aG sudo cpynet

Burada, usermod komutu kullanıcının niteliklerini değiştirmemizi sağlar. Özellikle, -G seçeneğini kullanarak cpynet kullanıcısının grup bilgilerini güncelleyebileceğimizi belirtiyoruz. Ayrıca, -a seçeneği, bu kullanıcının ilişkili diğer gruplarının sürecin bir parçası olarak silinmediğinden emin olur. Sonuç olarak, cpynet artık sudo ile idari görevleri yerine getirebilir. Red Hat dağıtımlarında, sudo yerine wheel yazarak benzer sonuçlar elde edebiliriz.

İşlemi tamamladıktan sonra, root kullanıcı oturumundan çıkabiliriz:

# exit
exit

Artık önceki kullanıcı oturumumuza geri döndük.

5. Sonuç

Bu belgede, Linux hatası ‘cpynet is not in the sudoers file. This incident will be reported.’ ifadesinin anlamını kısaca açıkladık. Ardından bu durumu çözmek için iki uygulanabilir çözümü gösterdik.